おせち料理 (Osechi ryouri) là bữa ăn đặc biệt dành cho ngày Tết của người Nhật, được chuẩn bị sẵn từ trước và xếp gọn gàng trong những chiếc hộp sơn mài nhiều tầng gọi là 重箱 (Jubako). Truyền thống này không chỉ là nét đẹp văn hóa ẩm thực mà còn chứa đựng những lời cầu chúc tốt đẹp cho một năm mới an lành, thịnh vượng và hạnh phúc. Mỗi món ăn trong hộp Osechi đều mang một ý nghĩa riêng, phản ánh mong ước của người Nhật về sức khỏe, tài lộc, con cháu đông đúc và sự nghiệp thành công.
Bốn loại món ăn chính trong Osechi
Loại thứ nhất
Osechi ryouri truyền thống được chia thành bốn nhóm chính, mỗi nhóm đại diện cho một loại thực phẩm và cách chế biến khác nhau. Nhóm đầu tiên là 祝い肴 (Iwai zakana) và 口取り (Kuchitori), đây là những món khai vị dùng kèm rượu sake, thường gồm các nguyên liệu từ hải sản và rau củ như kamaboko, kinton, thịt, cá và đậu đen.
Loại thứ 2
Nhóm thứ hai là 焼き物 (Yakimono), bao gồm các món nướng từ cá tráp biển, cá đuôi vàng, tôm và các loại hải sản khác, tượng trưng cho sự may mắn và thành công. Nhóm thứ ba là 酢の物 (Sunomono), chủ yếu là các món trộn giấm như cá mòi đỏ và trắng, giúp làm sạch miệng và tạo cảm giác thanh mát. Nhóm cuối cùng là 煮物 (Nimono), gồm các loại củ như khoai môn, củ sen, cà rốt được ninh nhừ, biểu tượng cho sự bền vững và hạnh phúc lâu dài.
Cách sắp xếp các tầng trong hộp Osechi
Hộp Osechi thường có từ ba đến năm tầng, mỗi tầng được sắp xếp theo một quy tắc nhất định. Nếu là hộp ba tầng, tầng trên cùng thường chứa các món khai vị như Iwai zakana và Kuchitori, tầng giữa gồm các món nướng (Yakimono) và món trộn giấm (Sunomono), còn tầng dưới cùng là các món ninh (Nimono). Số lượng món trong mỗi hộp có thể khác nhau tùy theo khu vực, thường dao động từ 20 đến 30 loại. Việc xếp chồng các tầng lên nhau còn mang ý nghĩa tượng trưng cho việc tích lũy may mắn và phúc lộc cho gia đình trong năm mới.
Ý nghĩa của từng món ăn trong Osechi
Mỗi món ăn trong hộp Osechi đều mang một thông điệp riêng, thể hiện qua tên gọi, hình dáng hoặc cách chế biến. Kuri kinton (栗きんとん) là món khoai lang nghiền với hạt dẻ, có màu vàng óng như vàng, tượng trưng cho tài lộc và may mắn về tiền bạc. Kamaboko (かまぼこ) là chả cá hấp với hai màu đỏ và trắng, màu đỏ biểu thị bùa hộ mệnh còn màu trắng tượng trưng cho sự thanh khiết, thường được tạo hình thành chim hạc hoặc cây thông để cầu chúc may mắn. Tazukuri (田作り) là cá cơm chiên giòn, còn gọi là Gomame, mang ý nghĩa cầu mong một vụ mùa bội thu vì cá cơm từng được dùng làm phân bón cho ruộng đồng.
Ý nghĩa Kobumaki
Kobumaki (昆布巻き) là món cuộn tảo bẹ, chữ "Kobu" phát âm gần giống "Yorokobu" (niềm vui), nên được xem là điềm lành, đồng thời cũng có thể viết là "子生" để cầu chúc con cháu thịnh vượng. Datemaki (伊達巻き) là bánh cá trứng cuộn, có hình dạng giống cuộn giấy ngày xưa, thể hiện mong ước kiến thức và học vấn sẽ ngày càng tăng tiến. Kazunoko (数の子) là trứng cá trích, với số lượng trứng nhiều biểu tượng cho sự sinh sôi, cầu mong con cháu đông đúc và gia đình thịnh vượng. Kuromame (黒豆) là đậu đen, mang ý nghĩa xua đuổi tà ma và mong muốn một năm làm việc chăm chỉ, khỏe mạnh.
Chikuzen (筑前煮) là món củ sen và khoai môn luộc, trong đó củ sen với nhiều lỗ tượng trưng cho tương lai rộng mở, còn khoai môn biểu thị sự thịnh vượng, các loại củ nhỏ bén rễ sâu trong đất cầu chúc hạnh phúc bền lâu. Tai no sugata yaki (鯛の姿焼き) là cá tráp nướng nguyên con, chữ "Tai" phát âm gần giống "Medetai" (niềm vui), đồng thời cá tráp cũng là loài cá gắn liền với thần Ebisu, vị thần may mắn của Nhật Bản. Nihamaguri (煮蛤) là ngao luộc, với hai mảnh vỏ khớp nhau hoàn hảo tượng trưng cho sự hòa thuận trong hôn nhân và gia đình.
Hòa thuận trong hôn nhân và gia đình
Kuruma ebi tsuyani (車海老艶煮) là tôm luộc, khi chín tôm cong lưng giống như người già, nên mang ý nghĩa cầu chúc trường thọ. Kohaku namasu (紅白なます) là củ cải trắng và cà rốt muối, với màu đỏ trắng giống như dây Mizuhiki dùng trong các dịp lễ, biểu thị cho sự hòa bình và may mắn. Buri no teriyaki (鰤の照り焼き) là cá đuôi vàng nướng teriyaki, cá Buri là loài cá "thành công" vì tên gọi thay đổi theo độ tuổi, tượng trưng cho sự nghiệp thăng tiến và thành công trong cuộc sống.
Truyền thống Osechi ryouri không chỉ là bữa ăn ngày Tết mà còn là cách người Nhật gửi gắm những ước vọng tốt đẹp nhất cho năm mới thông qua từng món ăn. Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen chuẩn bị hoặc mua Osechi để cùng nhau thưởng thức, gìn giữ nét văn hóa độc đáo này qua nhiều thế hệ.
0 Nhận xét