節分 (Setsubun) ở Nhật là ngày trừ tà, xua đuổi ma quỷ để đem lại may mắn và cầu mong sức khỏe bằng việc 豆撒き(Mamemaki - rải đậu). Setsubun năm 2022 là vào ngày 3 tháng 2 vừa qua. Trong lịch dương, trăng non gần nhất vào đầu mùa xuân được coi là ngày đầu tiên của năm mới, hay còn gọi là Setsubun, vì thế Setsubun thường được tổ chức vào đầu mùa xuân.
Nguồn gốc của ngày lễ
Từ xa xưa, người ta đã cho rằng “lúc giao mùa dễ gặp tà”, “trời còn lạnh (đầu tháng 2) dễ sinh bệnh”. Vì thế để cầu nguyện, một sự kiện trừ tà, xua đuổi ma quỷ đã được tôn giáo Nuo tổ chức. Ban đầu có nguồn gốc từ Trung Quốc, vào thời Heian, khi văn hóa lục địa được du nhập rộng rãi, tôn giáo Nuo bắt đầu tổ chức sự kiện Miyanaka vào đêm giao thừa.
Đây là một nghi lễ trong đó Onmyoji đến để tẩy rửa những tệ nạn và thảm họa vào đêm giao thừa. Lúc đó, có một công cuộc phòng chống dịch bệnh trong "Zoku Nihon Shoki". Vì thế sự kiện Miyanaka dần dần suy tàn, và không còn được tổ chức nữa vào thời Edo. Tuy nhiên, tôn giáo Nuo đã lan rộng một sự kiện và nó đã trở nên phổ biến như một ngày lễ gọi là "Setsubun", trong đó người ta rải hạt đậu để xua đuổi ma quỷ và cầu mong một cuộc sống không bệnh tật. Setsubun thường tổ chức vào ngày 3 tháng 2, đôi khi là vào ngày 2 hoặc 4 tháng 2. Vào năm 2021, ngày 2 tháng 2 là ngày lễ Setsubun lần đầu tiên sau 124 năm kể từ năm 1897.
Tại sao phải hạt đậu nành rang?
Từ xa xưa, người Nhật đã tin vào sự tồn tại của 言霊 (Kotodama - sức mạnh của lời nói), điều đó mang lại ý nghĩa cho lời nói và sức mạnh tâm linh, rồi dần đưa nó vào cuộc sống. Đậu bắt đầu được gieo vào thời Muromachi, nhưng có giả thuyết cho rằng việc rải đậu bắt nguồn từ cách phát âm của 豆 (Mame - đậu) ＝魔目 (Mame - mắt quỷ - 鬼の目) nên ném đậu cũng giống như là việc phá mắt quỷ. Ngoài ra, đậu còn là biểu tượng của năm loại ngũ cốc (gạo, lúa mì, hạt Hie, kê vàng, đậu) và người Nhật vốn là dân nông nghiệp nên tin rằng Thần trú ngụ trong những hạt đậu này. Người ta thường rang những hạt đậu rồi cho vào 枡 (Masu - hộp gỗ nhỏ) và đặt chúng trên 神棚 (Kamidana - Bàn thờ thần). Có thể dùng hạt đậu nành tươi nhưng nên dùng đậu nành rang để ngăn chặn hạt nảy mầm. Nếu nảy mầm, người xưa nói rằng: “Chuyện chẳng lành sẽ xảy ra”. Vì thế nên "tiếp tục rang hạt đậu cho đến khi chúng chuyển sang màu đen". Cũng có giả thuyết cho rằng nó xuất phát từ cách chơi chữ của 射る (Iru - bắn) = 炒る(Iru - rang). Rang đậu cũng có nghĩa là bắn vào mắt quỷ. Ngoài ra "Mame" còn có nghĩa là sức khỏe.
Tuy nhiên, một số vùng không sử dụng đậu nành rang để rải.
Ở các tỉnh miền bắc Nhật Bản như tỉnh Niigata, Fukushima, Hokkaido, Kagoshima và Miyazaki thì dùng 落花生 (Rakkasei - đậu phộng) 🥜 để rải. Ở những vùng tuyết sâu, rất khó để nhặt những hạt đậu được gieo bên ngoài vì chúng bị vùi trong tuyết, còn những hạt đậu phộng thì rất dễ tìm thấy. Ngoài ra, vì một lượng lớn đậu phộng đã được nhập khẩu vào tỉnh Niigata sau chiến tranh nên nó dường như đã trở nên quen thuộc với người dân nơi đây. Ngoài ra ở tỉnh Yamagata, bánh kẹo địa phương "đậu Denroku" cũng dùng để rải.
Vậy làm thế nào để rải đậu đúng cách?
Thật ra, không phải cứ rải là được mà có những bước cần thực hiện theo trình tự. Ban đầu, việc rải đậu thường được dành cho tộc trưởng, nhưng gần đây nó đã được thực hiện bởi những người đàn ông, phụ nữ lớn tuổi và những người không gặp nhiều may mắn. Sau đây hãy cùng tham khảo các bước để rải đậu đúng cách.
Vào trước ngày lễ Setsubun, nên chuẩn bị và cho đậu nành rang vào hộp rồi đặt trên tủ thờ thần. Nếu không có tủ thờ thì có thể đặt đậu trên giấy trắng và để ở nơi cao ráo.
Vào ngày Setsubun, người ta nói rằng ma quỷ sẽ đến vào lúc nửa đêm (phía đông bắc), vì vậy tốt nhất là nên rải hạt vào ban đêm. Thời gian thích hợp là trong khoảng từ 8 giờ đến 10 giờ tối. Đầu tiên cầm hộp gỗ đựng đậu nành rang bằng tay trái, trước ngực và rắc hạt bằng tay phải.
Trước tiên, mở cửa ra vào, cửa sổ và rải đậu theo thứ tự từ phòng phía sau lên trước đồng thời gọi「鬼は外！」“Ma quỷ hãy ra ngoài đi!” để xua đuổi ma quỷ. Sau khi làm xong, đừng quên khóa cửa ngay để ma quỷ không vào được.
Tiếp theo, rắc đậu vào phòng và nói rằng 「福は内！」 "May mắn hãy vào đây!". Lối vào sẽ rắc đậu cuối cùng.
Sau khi rắc đậu, hãy ăn thêm một hạt đậu so với tuổi của mình, hy vọng một năm sẽ thoát khỏi những điều xui xẻo. Loại đậu này được gọi là 年取り豆(Toshitori mame - số đậu theo tuổi) và là thứ mà cả gia đình đều ăn. Những người không ăn được đậu hoặc phải ăn quá nhiều đậu thì có thể uống "Fukucha" để thay thế. Đây là một loại trà được làm bằng cách thêm 3 hạt Fukumame, sau đó thêm tảo bẹ muối và mận ngâm, đó là những loại tảo bẹ may mắn nhất. Nó có thể dễ dàng làm chỉ bằng cách đổ nước nóng vào nồi.
Và đó là quy trình rải đậu trong ngày lễ Setsubun, cầu cho năm mới sẽ gặp nhiều may mắn và có sức khỏe tốt.
0 Nhận xét